In de lichte, groene aula van zorginstelling Huize Widaad in Huizen vertelt tandarts Anne van Sambeek openhartig over haar werk als tandarts in de langdurige zorg. Wat haar drijft, waar ze zich zorgen over maakt en waarom goede mondzorg zoveel meer is dan een schoon gebit. Binnen Omnios wordt haar inzet en betrokkenheid in het werk al jaren gewaardeerd. Dit jaar is bovendien bijzonder, want Anne werkt al tien jaar als tandarts binnen Omnios!
Mondzorg verschilt van afdeling tot afdeling
Als tandarts bezoekt Anne, samen met een mondzorgteam, één dag in de week 3 verschillende zorglocaties rondom Utrecht. Met haar tien jaar ervaring binnen Omnios ziet ze veel verschillende situaties in de praktijk. Wat haar daarbij opvalt, is hoe groot de verschillen in mondverzorging kunnen zijn.
“De aandacht en kwaliteit van mondverzorging verschilt enorm per locatie, maar zelfs binnen één locatie zie je grote verschillen tussen afdelingen. Op sommige afdelingen is mondzorg echt onderdeel van de dagelijkse routine. Daar wordt veel aandacht besteed aan de mondzorg en zie je dat bewoners echt geholpen worden. Maar ik kom helaas ook nog regelmatig situaties tegen waarbij er bijvoorbeeld nog etensresten van de dag ervoor in de mond aanwezig zijn.”
Volgens Anne wordt er steeds meer gedaan om mondzorg onder de aandacht te brengen. Er zijn scholingen, aandachtfunctionarissen en hulpmiddelen beschikbaar. Toch blijft de uitvoering in de praktijk wisselend.
“Waarom het op de ene afdeling goed gaat en op de andere niet, vind ik lastig om precies te verklaren. Soms speelt onwetendheid een rol, soms ook zeker de werkdruk. Maar ook op afdelingen waar voldoende personeel aanwezig is, zie je nog weleens slechte mondzorg. Het is dus niet altijd zo eenvoudig.”
Bewustwording en praktische ondersteuning
Gelukkig ontmoet Anne ook veel zorgmedewerkers die zich actief inzetten voor een betere mondgezondheid van bewoners.
“Er zijn zeker ook medewerkers die vragen stellen, advies zoeken en graag willen leren. Vaak zijn dat dezelfde mensen die zich er echt in verdiepen. Zij vragen bijvoorbeeld hoe ze iemand beter kunnen ondersteunen bij het poetsen of hoe ze met bepaald gedrag om kunnen gaan.”
Volgens Anne ligt de grootste behoefte dan ook vooral bij praktische ondersteuning.
“De basis is nog steeds dat bewoners twee keer per dag hun mond verzorgd krijgen. Dat lukt niet overal. Daarom zijn praktische tips ontzettend belangrijk. Maar daarnaast ook de bewustwording: waarom is mondzorg eigenlijk zo belangrijk? Als je dat begrijpt, wordt het makkelijker om er tijd en aandacht aan te besteden.”
Meer dan alleen een gebit
De bewoners zelf reageren meestal positief wanneer Anne en het mondzorgteam met hun mobiele behandelunit binnenkomen.
“Ik behandel veel mensen op psychogeriatrische afdelingen. Dat zijn afdelingen in een verpleeghuis waar ouderen wonen die intensieve begeleiding en zorg nodig hebben vanwege dementie of andere hersenaandoeningen. Soms weten bewoners dus ook niet precies meer wie ik ben of wat er gebeurt, maar de meeste mensen herkennen het begrip tandarts nog wel. Dat geeft vaak een gevoel van vertrouwen.”
Tandartsangst komt zij gelukkig weinig tegen. “Als mensen onrustig zijn, komt dat meestal doordat ze de situatie niet goed begrijpen. Niet omdat ze bang zijn voor de tandarts zoals je dat in een reguliere praktijk soms ziet. En daar zit ook meteen de uitdaging in dit werk, niet het behandelen, maar mensen geruststellen, laten weten wat er gaat gebeuren en zorgen dat de mondgezondheid weer zo goed mogelijk is.”
De echte impact van goede mondzorg
Tijdens het gesprek vertelt Anne over een ervaring die haar altijd is bijgebleven. “We hadden een bewoonster die steeds meer zorg begon te mijden. Ze at minder, wilde niet meer aangeraakt worden en lag vrijwel alleen nog maar op bed. Uiteindelijk ontdekten we dat er waarschijnlijk een pijnlijke kies meespeelde.”
Samen met de arts en het zorgteam werd een plan gemaakt om de behandeling toch mogelijk te maken. “Met behulp van rustgevende medicatie hebben we die kies kunnen verwijderen. Twee weken later zat mevrouw ineens weer aan tafel tijdens de maaltijden. Dat was al heel lang niet gebeurd.”
Het zijn momenten zoals deze die haar werk bijzonder maken. “Je ziet soms letterlijk opluchting bij mensen. Alsof er een last van hen afvalt. Dat blijft indrukwekkend.”
Maak mondzorg onderdeel van het zorgoverleg
Als Anne één ding zou mogen veranderen binnen de langdurige zorg, dan weet ze dat meteen.
“Ik zou graag zien dat mondzorg een vast onderdeel wordt van het overleg rondom bewoners. Nu is het vaak nog iets wat pas aandacht krijgt als er klachten ontstaan. Maar dan ben je eigenlijk al te laat.”
Ze ziet mondzorg nog te vaak als een onderwerp dat ergens onderaan de agenda staat. “Er wordt veel gesproken over voeding, medicatie en welzijn. Terecht natuurlijk. Maar de mond hoort daar net zo goed bij. Ik zou wensen dat zorgmedewerkers ook met elkaar bespreken hoe het gaat met de mondgezondheid van een bewoner en of er bijzonderheden zijn.”
Het gevoel écht iets te betekenen
Naast haar werk voor Omnios werkt Anne ook nog twee dagen per week in een reguliere tandartspraktijk. Die combinatie bevalt haar goed.
“In de praktijk vind ik het technische werk leuk. Mooie restauraties maken en complexe behandelingen uitvoeren geeft veel voldoening. Maar de ouderenzorg geeft me iets anders.”
Ze denkt even na voordat ze verdergaat…
“Hier voel ik me echt zorgverlener. Soms ben je eerst een kwartier iemands hand aan het vasthouden voordat je überhaupt iets kunt doen. Dat stukje menselijk contact en het gevoel dat je echt iets voor iemand betekent, vind ik ontzettend waardevol.”
Dat is ook precies wat zij andere tandartsen zou willen meegeven.
“Mondzorg in de langdurige zorg kan enorm veel toevoegen aan je werkplezier. Je bent niet alleen bezig met tanden en kiezen, maar vooral met comfort, gezondheid en kwaliteit van leven. Als je graag iets voor mensen wilt betekenen, dan is dit een prachtig vakgebied.” Voor Anne is dat uiteindelijk de belangrijkste motivatie.
“In de ouderenzorg draag je bij aan een basisbehoefte. Je helpt mensen om comfortabel te kunnen eten, praten en leven. Dat maakt dit werk voor mij zo bijzonder.”
Wil jij ook het verschil maken in de langdurige zorg?
Elke dag bijdragen aan de (mond)gezondheid en het welzijn van zorgafhankelijke mensen, samen met een betrokken mondzorgteam: dat is werken bij Omnios. Of je nu al ervaring hebt in de langdurige zorg of juist benieuwd bent naar deze bijzondere doelgroep, we maken graag kennis met je. Neem vrijblijvend contact op met Sabrina van Breukelen of Debra van Rossenberg. Zij vertellen je graag meer over de mogelijkheden binnen onze mondzorgteams.
Contact via mail: werken@omnios.nl
Sabrina van Breukelen: 06-21383642
Debra van Rossenberg: 06-34252790