Dhr. Harry Davids vertelt in dit open interview over de zorg voor zijn vrouw Christa, die alzheimer heeft, en hoe hij, samen met het zorgteam en het mondzorgteam, de zorg voor haar organiseert.
Dagelijkse zorg
Elke middag fietst Harry vanuit zijn huis in Wolfheze naar de zorginstelling in Oosterbeek waar zijn vrouw Christa woont. Wanneer hij binnenkomt is de koude wind nog voelbaar op zijn wangen, en dan begint hun vaste ritueel. Hij buigt naar Christa toe en legt zacht zijn koele wang tegen de hare. Het is een gebaar dat zij herkent, ook nu de woorden haar grotendeels zijn ontschoten.
Een vol leven samen
Harry en Christa zijn al vijftig jaar samen. Samen hebben ze een rijk leven opgebouwd: reizen, werken in het onderwijs, een eigen bedrijf en een cursuscentrum vol ambacht en creativiteit. Christa was altijd sportief en zorgde goed voor haar lichaam; krachttraining, samen wandelen en fietsen hoorde bij hun dagelijks leven. Maar op een gegeven moment lukte dat niet meer. “Ze wist bijvoorbeeld niet meer hoe ze moest fietsen, ze kreeg de trappers niet meer vooruit… dat ging gewoon niet meer,” vertelt Harry. “Dat was een grote teleurstelling voor ons beiden.”
Alzheimer zat bij Christa in de familie, dus ergens in hun achterhoofd hielden ze er samen rekening mee dat het noodlot ooit toe zou kunnen slaan. Dat moment was voor Harry ongeveer vijf jaar geleden. Het viel hem op dat Christa steeds vaker moeite had in het verkeer. “Ik mocht na een ziekenhuisonderzoek niet zelf meer terug naar huis rijden, en Christa moest me ophalen. Onderweg naar het ziekenhuis raakte ze een vluchtheuvel en reed zelfs een wiel kapot. Dat was voor mij het moment om te zeggen: ‘Nu gaan we echt onderzoeken wat er aan de hand is.’”
Via de huisarts en een ziekenhuisonderzoek bleek dat Christa een minimale geheugenbeschadiging had. Helaas namen in de loop van de tijd de problemen toe, tot het punt dat zij Harry niet altijd meer herkende. “Dat was een hele strijd thuis. Ze wilde soms weg, omdat ze dacht dat ze hier niet hoorde, of dat ik haar gevangen hield,” vertelt hij zacht.
De stap naar de zorginstelling
Toen Christa steeds meer ondersteuning nodig had, wist Harry dat een plek in een zorginstelling onvermijdelijk was. Dankzij een casemanager kreeg hij gelukkig snel een plaats voor haar in deze zorginstelling in Oosterbeek. “Dat was echt een opluchting,” zegt hij. “In twee andere tehuizen was al negen maanden geen plek beschikbaar. Dat had het alleen maar moeilijker gemaakt.”
Het moment dat Christa verhuisde, was zwaar. “Het is ingrijpend om voor de laatste keer samen uit bed te stappen, terwijl zij niet helemaal begrijpt wat er gebeurt. Dat vergeet je nooit meer” zegt Harry.
Dagelijkse betrokkenheid
Vanaf de start bleef Harry nauw betrokken. “In het begin was ik hier elke ochtend rond 7 uur, en vaak ook ’s avonds. Ik werd altijd vroeg wakker, dus dat was geen probleem. Ik hielp bij de ochtend- en avondzorg, dat scheelde niet alleen het personeel een paar handen, maar het gaf mij ook het gevoel dat ik nog echt iets kon betekenen voor haar.”
Waar woorden verdwijnen en routines vervagen, wordt ook de mondzorg steeds belangrijker én lastiger. “In het begin ging het nog goed,” vertelt Harry. Christa heeft altijd goed voor zichzelf gezorgd dus dit is belangrijk voor haar. “Ik gaf haar dan de tandenborstel, deed er tandpasta op en hielp haar de poetsbeweging te maken. Maar helaas wordt het steeds lastiger. Ze kan de tandenborstel niet goed vasthouden, zuigt de tandpasta van de borstel af of stopt halverwege. Geduld is echt het sleutelwoord. Je moet rustig blijven, niet dwingen, maar het elke dag opnieuw proberen.”
Samen met het zorgteam
Door de toenemende druk op de zorg, een reorganisatie en wisselingen in het personeel is communicatie soms een uitdaging. “De afgelopen periode waren er door deze omstandigheden veel andere gezichten. Dat kan betekenen dat belangrijke informatie (over hoe zij reageert op verzorging of mondzorg) verloren gaat.”
Omdat hij er elke dag is, vroeg Harry na een jaar een overleg aan met de locatiemanager. “Ik wilde mijn tips delen, laten zien wat ik dagelijks zag, en bespreken hoe bijvoorbeeld een ABC’tje ingezet kan worden. Een systeem waarmee inzichtelijk wordt, in 3 zinnen, wat belangrijk is om te weten van een bewoner voor de verzorging, alvorens daawerkelijk zorg te verlenen. “Daar kan ook mondzorg bij horen: welke routines helpen, hoe reageert ze, en wat je moet doen als het niet lukt. Zo kan iedereen goed samenwerken. Zeker omdat steeds meer nieuw personeel voor het eerst met een bewoner te maken krijgt.”
Je hoort veel als je hier zo vaak bent, maar je moet altijd voorzichtig zijn. Iedereen doet absoluut zijn best, dat weet ik.”
Harry vindt het ook belangrijk om het contact met de zorg goed te houden. “Met Sinterklaas heb ik een grote bananendoos met lekkers voor het personeel meegebracht, met een klein gedichtje erbij. Zo kan iedereen die er die dag werkt wat uithalen. Het is fijn om die samenwerking en waardering te laten zien.”
Tips voor andere families
Door zijn ervaring weet Harry hoe belangrijk communicatie en samenwerking zijn. “Maak afspraken, noteer wat werkt, en zorg dat iedereen op de hoogte is. Dat scheelt frustratie en houdt de zorg consistent.”
Ook heeft Harry nog een praktische tip: “Iemand van het mondzorgteam vertelde mij dat de tandartsverzekering uit haar normale zorgverzekering gehaald kon worden, omdat ze nu een WLZ-indicatie met behandeling heeft waar mondzorg ook onder valt. Dat scheelt toch ruim tweehonderd euro per jaar. Dat zou ik andere families zeker meegeven.”
De liefde blijft
Christa wordt afhankelijker en kwetsbaarder. Ze praat niet meer zoals vroeger, of eigenlijk: ze praat en zingt de hele dag door in haar eigen wereld. En Harry is er nog steeds elke dag voor haar. Hij helpt haar uit liefde, bijvoorbeeld bij het tandenpoetsen of bij het samen eten. “Ik vind het belangrijk dat ze haar waardigheid behoudt,” vertelt hij. “Zelfs als het even ongemakkelijk is, hou ik dat scherp in de gaten. En dat verwacht ik ook van de zorgteams.’
Zo zorgen we er samen voor dat ze zich veilig voelt en dat zelfs kleine zorgmomenten, zoals mondzorg, respectvol verlopen.